Reklama
  • Środa, 25 stycznia (13:00)

    Różne twarze zmęczenia

Czasami brakuje ci sił? Prawie każdy od czasu do czasu doświadcza różnego stopnia zmęczenia. Jeśli jednak uczucie to na stale zdominowało twoje samopoczucie, warto zająć się sobą na poważnie.

Czujesz odrazę do zajęć, które dotychczas wypełniały ci czas? Być może jesteś ofiarą syndromu Zmęczenia Życiem Codziennym (ZŻC). Współczesna rzeczywistość nabrała niesłychanego tempa, często przekraczającego możliwości człowieka. Nadmierne obciążenia mogą doprowadzić do stanu, w którym podejmowanie jakiejkolwiek aktywności budzi zdecydowaną niechęć.

Reklama

Zdaniem dr Joanny Urbańskiej z Instytutu Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ZŻC jest przede wszystkim zmęczeniem typu psychicznego, będącego skutkiem kumulowania obciążeń przez dłuższy czas. Ma zmienny charakter: wzrasta, gdy zwiększa się presja środowiska i maleje, jeśli nasze możliwości rosną, a stawiane przed nami wymagania są mniejsze.

Obniżonej wydolności najczęściej towarzyszą objawy fizyczne: zmniejsznie lub zanik kurczliwości mięśni, utrata wrażliwości na światło i niektóre dźwięki. Jak pozbyć się ZŻC? Szybką poprawę zapewni zmiana otoczenia na takie, które niczego od nas nie żąda i nie oczekuje. Warto także zastanowić się nad zwiększeniem własnych możliwości, np. poprzez zdobywanie wiedzy, przekazywanie zadań innym, asertywne zachowania.

Wypalenie pracą

Brak energii, emocjonalne wyczerpanie, z towarzyszącymi bólami głowy lub żołądka, mogą być objawami wypalenia zawodowego. Ten typ zmęczenia wywołany jest pracą polegającą na bliskim kontakcie z ludźmi i ciągłym zaangażowaniu w ich problemy.

Często dotyka pielęgniarki, lekarzy, nauczycieli lub pracowników opieki społecznej. Obowiązki i przeżywanie sytuacji podopiecznych zajmuje im praktycznie 24 godziny na dobę, gdyż nieszczęść, z jakimi się stykają, nie potrafią „zostawić” na progu własnego domu. Zdaniem amerykańskiego psychiatry Herberta J. Freudenbergera (twórcy pojęcia wypalenia zawodowego), głównymi objawami są: zmęczenie, bóle somatyczne, obniżenie odporności, drażliwość, bezsenność.

W miarę upływu czasu „wypaleni” coraz bardziej tracą wiarę we własne kompetencje i poczucie sensu wykonywanej pracy.

Przejście przez wszystkie etapy wypalenia prowadzi do stanu silnego zmęczenia. Dlatego warto zareagować już na samym początku, gdy pojawia się przekonanie, że nie jesteśmy w stanie poradzić sobie z powierzonymi zadaniami. Pomaga rozmowa z psychologiem i oddzielenie spraw zawodowych od prywatnego życia.

W najtrudniejszych przypadkach potrzebny może być dłuższy wypoczynek. Czasem jedynym wyjściem jest zmiana miejsca pracy lub nawet zawodu.

Życie na obrotach

Nadmierna perfekcja, brak wypoczynku i życie w ciągłym napięciu mogą doprowadzić do rozwoju zespołu przewlekłego zmęczenia (ang. chronic fatigue syndrome CFS). Rozpoznaje się go wtedy, gdy zmęczenie trwa ponad 6 miesięcy, nie jest związane z przymusowym leżeniem w łóżku i powoduje zmniejszenie dziennej aktywności ruchowej o ponad połowę.

CFS towarzyszą: bóle i zawroty głowy, dreszcze, bóle mięśni i gardła, a także stany podgorączkowe, związane ze spadkiem odporności. Kobietom dodatkowo dokuczają bolesne miesiączki i czasem kłopoty jelitowe. Oprócz objawów fizycznych pojawiają się zaburzenia pamięci i koncentracji, nadwrażliwość, nadpobudliwość.

CFS po raz pierwszy opisano w 1988 r. w USA. Chorobę na początku nazwano yuppieflu, czyli grypą yuppie, gdyż skarżyli się na nią głównie młodzi menedżerowie, zatrudnieni w firmach na kierowniczych stanowiskach. Wkrótce Światowa Organizacja Zdrowia uznała chroniczne zmęczenie za jednostkę chorobową, nękającą mieszkańców krajów rozwiniętych. Stwierdzenie zespołu przewlekłego zmęczenia jest diagnozą „z wykluczenia” wszelkich innych schorzeń. Leczeniem zajmują się psychiatrzy i psychoterapeuci.

Choroby somatyczne

Nieustanne zmęczenie może być związane z tocząca się w organizmie przewlekłą infekcją, anemią, chorobami wątroby, serca, płuc, a także z niedoczynnością tarczycy, rozwijającą się u co piątej kobiety w okresie premenopauzalnym. Należy też do klasycznych objawów cukrzycy.

Ponad 61 procent chorych dotkniętych tą przypadłością narzeka na apatię, senność, osłabienie i drażliwość. Zmęczenie kobiet, zarówno młodszych, jak i w okresie premenopauzy, często jest skutkiem zbyt obfitych miesiączek i utraty żelaza.

Typowe objawy anemii „kobiecej” to: osłabienie, cienie pod oczami, ciągłe uczucie zimna, łamliwość włosów i paznokci oraz skłonność do tzw. zajadów w kącikach ust. Nadmierne zmęczenie może być również konsekwencją bezdechu sennego — schorzenia często lekceważonego, acz groźnego szczególnie dla osób zmotoryzowanych.

Środki farmakologiczne

W leczeniu zmęczenia duże znaczenie przypisuje się preparatom roślinnym. Zawierają wiele substancji regulujących funkcje całego organizmu. W przeciwieństwie do chemicznych farmaceutyków można je stosować długo, gdyż działają łagodnie i nie wywołują efektów ubocznych.

Tabletki nasenne przynoszą ulgę na krótko i z czasem przestają być skuteczne. Powinno się je stosować tylko w skrajnych przypadkach i nie dłużej niż dwa tygodnie. Psychiatrzy na zespół przewlekłego zmęczenia mogą przepisać leki podnoszące poziom neuroprzekaźnika dobrego nastroju, czyli serotoniny.

Rady dla zmęczonych

Ulgę przyniesie uregulowanie trybu życia – jeżeli to możliwe, wprowadź stałe godziny posiłków i koniecznie nocnego wypoczynku (minimum 7-8 godzin snu).

Zmień swoją hierarchię wartości. Mocno angażuj się tylko w to, co znajduje się na na szczycie tej listy.

Jeżeli możesz sobie pozwolić na dłuższe zwolnienie lekarskie, dobrze ci zrobi kilkutygodniowy wypoczynek, np. pobyt w sanatorium. Poznaj różne odmiany treningów relaksujących, np. jogę lub tai chi. Tak jak inni nadmiernie obciążeni pracą umysłową uprawiaj sport trzy razy w tygodniu. Postaraj się, przynajmniej częściowo, unikać stresów. Nabierz dystansu do codziennych kłopotów.

Nasz ekspert dr Andrzej Wejchert, internista: Co piąta osoba w jakimś momencie swojego życia odczuwa niewspółmierne do przyczyny wyczerpanie, a co dziesiąta cierpi na nie długotrwale.

Życie na gorąco

Zobacz również

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.